Publikacje — 05 stycznia 2016

Bydgoszcz, nierozerwalnie związana z biegnącą przez środek miasta rzeką Brdą, potrzebuje wielu mostów łączących oba jej brzegi. Jedną z najnowszych miejskich przepraw jest most tramwajowy im. Władysława Jagiełły, dzięki któremu uzyskano ponownie połączenie tramwajowe do głównego dworca kolejowego. Podobne połączenie funkcjonowało do 1990 r. i biegło przez całą długość ul. Dworcowej do centrum miasta, jednak ze względu na wąskie odcinki i zagrożenie wybuchem gazociągu biegnącego tuż pod torowiskiem, zdecydowano o zamknięciu tej trasy. Już w 1992 r. zaprojektowano nowy przebieg trasy, omijającej najwęższy odcinek, zakładający budowę nowego mostu przez Brdę, jednak projekt spoczął wówczas w szufladzie na długie lata.

Most Władysława Jagiełły (1). Fot. Paweł Górny
Most Władysława Jagiełły (3). Fot. Michał Stróżyński

Optymalny wariant

 

Dopiero możliwość skorzystania z międzynarodowego dofinansowania w początkach XXI w. umożliwiła ponowną dyskusję o konieczności odbudowy trasy tramwajowej do dworca. Powstały trzy koncepcje:

  • nowa trasa po zachodniej stronie dworca od węzła Rondo Grunwaldzkie, docelowo wraz z parą nowych mostów drogowych,
  • częściowo ul. Dworcową w najszerszym odcinku, a częściowo nowym mostem,
  • po śladzie dawnej linii wzdłuż całej długości ul. Dworcowej.

Po wielu debatach i zleconej analizie wielokryterialnej wybrano wariant drugi jako omijający najwęższe miejsca ul. Dworcowej, a jednocześnie zapewniający prowadzenie tramwaju możliwie krótką trasą i jak najbliżej centrum miasta. Dodatkowo w tym miejscu, bezpośrednio przy południowym brzegu rzeki, znajduje się kampus Wyższej Szkoły Gospodarki, jednej z największych niepublicznych uczelni w północnej Polsce. Koncepcja ta wygrała z pomysłem budowy dużego węzła wraz z parą mostów drogowych, co byłoby kosztowne i z pewnością odsunęło by realizację inwestycji na długie lata, a jednocześnie wprowadzałoby do centrum miasta znacznie zwiększony ruch samochodowy. Z drugiej strony odrzucono wariant zakładający odtworzenie trasy wzdłuż całej długości ul. Dworcowej, szczególnie ze względu na bardzo wąskie jej fragmenty na odcinku w stronę centrum miasta. Wariant skierowany do realizacji uzyskał dofinansowanie w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Kujawsko-Pomorskiego na lata 2007-2013. Podstawowym założeniem całego projektu była integracja środków transportu zbiorowego poprzez połączenie linią tramwajową dworca kolejowego Bydgoszcz Główna z istniejącą siecią i zwiększenie szybkości transportu zbiorowego w mieście. Wartość całkowita zadania wyniosła ponad 79 mln zł, z czego 50 proc. stanowiło dofinansowanie ze środków unijnych. Inwestycję zrealizowano w latach 2008-2012.

Nową trasę tramwajową wraz z mostem oddano do użytku 22 listopada 2012 r. Jest to pierwszy podwieszany most tramwajowy w Polsce. Kursują po nim dwie linie tramwajowe skierowane do dworca głównego. Przeprawa nosi imię króla Władysława Jagiełły – nie bez powodu: w najbliższym sąsiedztwie znajduje się jeden z najstarszych mostów Bydgoszczy, most Królowej Jadwigi, któremu m.in. swój tytuł zawdzięcza znana bydgoska saga historyczna Jerzego Sulimy-Kamińskiego. W celu promocji nowego rozwiązania komunikacyjnego, w pierwszy weekend funkcjonowania trasy kursowała po niej specjalna, bezpłatna linia tramwajowa obsługiwana bydgoskim taborem zabytkowym.

„Bydgoski most im. Władysława Jagiełły jest prawdopodobnie jedynym w Europie mostem o konstrukcji podwieszanej, przeznaczonym dla miejskiej komunikacji szynowej. Oddanie mostu dla komunikacji publicznej miało na celu zapewnić dogodny dojazd do dworca kolejowego Bydgoszcz Główna i ul. Dworcowej przy jednoczesnym ograniczaniu ruchu samochodowego w centrum miasta.
W miejskich planach mamy kolejną przeprawę funkcjonującą na tej zasadzie – most na Brdzie na przedłużeniu ul. Perłowej, z przeznaczeniem dla ruchu tramwajowego, autobusowego, pieszego i rowerowego oraz z dopuszczeniem możliwości przejazdu pojazdów uprzywilejowanych.”

Maciej Gust
p.o. Zastępcy Dyrektora ds. Inwestycji Drogowych Zarządu Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej w Bydgoszczy

 

Przeprawa multimodalna

 

Z uwagi na bliskie położenie mostu drogowego Królowej Jadwigi, obsługującego główny ruch kołowy w stronę dworca, nowy most jest przeznaczony wyłącznie dla pojazdów szynowych oraz pieszych i rowerzystów. Jednocześnie nawierzchnia mostu jest dostosowana do awaryjnego przyjęcia pojazdów uprzywilejowanych. W kierunku północnym znajduje się zrewitalizowana niedawno ul. Dworcowa, zaś na południowym brzegu – kampus Wyższej Szkoły Gospodarki, w której kształci się blisko 6 tys. studentów. Oba te miejsca generują duży ruch: pieszy i rowerowy oraz pasażerów komunikacji publicznej. Znaczenie mostu dodatkowo wzrośnie po przedłużeniu pod koniec 2015 r. linii tramwajowej nr 3 do największej dzielnicy, Fordonu. Cała trasa pozwoli na ograniczenie podróży transportem indywidualnym z większości dzielnic w mieście i jednocześnie zastąpi kilka linii autobusowych prowadzących przez secesyjną zabudowę centrum.

Układ komunikacyjny mostu został rozwiązany w ten sposób, że po wschodniej stronie torowiska biegnie odseparowana droga dla rowerów o wyróżnionej kolorystycznie nawierzchni, a po zachodniej chodnik, prowadzący wprost na przystanek tramwajowy w stronę centrum.

 

Inwestycje zintegrowane

 

Po południowej stronie mostu powstał także nowy węzeł przesiadkowy, „Garbary”, gdzie kończy trasę kilka linii autobusowych, prowadzonych poprzednio zatłoczoną ul. Królowej Jadwigi w kierunku dworca. Skłania to pasażerów do wybrania szybszej i bardziej ekologicznej komunikacji tramwajowej. Część linii pozostała oczywiście na starej trasie, jednak bezpośrednio w okolicy dworca skierowano je na wybudowany także w ramach tej samej inwestycji wydzielony pas autobusowo-tramwajowy w stronę nowej pętli tramwajowo-autobusowej pn. „Rycerska”. W ramach inwestycji powstał też wydzielony pas autobusowo-tramwajowy w pobliżu dworca kolejowego.

Na tym obszarze wdrożono również nowy system informacji pasażerskiej, którego głównym elementem są, wówczas jedne z pierwszych w Bydgoszczy, monitory na przystankach wyświetlające godzinę odjazdu w czasie rzeczywistym.

Most Władysława Jagiełły (4). Fot. Mateusz Machel

Most Władysława Jagiełły (5). Fot. Mateusz Machel

Most Władysława Jagiełły (6). Fot. Dawid Szramke

Ponadto wzdłuż dróg poddanych przebudowie stworzono kilkaset metrów nowych ścieżek rowerowych o równej asfaltowej nawierzchni. Jest to specjalne rozwiązanie wypracowane pomiędzy władzami miasta a środowiskami rowerowymi i zapisane w „miejskich standardach rowerowych”, do których przestrzegania zobowiązani są projektanci każdej nowej inwestycji komunikacyjnej w Bydgoszczy.

Cała budowa nie uniknęła niestety też pewnych mankamentów. pas autobusowo-tramwajowy pod dworcem został początkowo wytyczony po zbyt wąskim łuku, co wymagało jego przebudowy tuż po oddaniu do użytku. Węzeł „Garbary” i pętla „Rycerska” są zaprojektowane dość chaotycznie, a przejścia pomiędzy przystankami tramwajowymi i autobusowymi nie są zbyt czytelne i intuicyjne. Niektórzy zaś z mieszkańców ulicy Dworcowej skarżyli się na hałas wywoływany przez skręcające na łuku tramwaje. Część z tych utrudnień udało się zniwelować, część z nich pozostała, niektóre jeszcze pewnie będą poprawiane po latach.

Jednakże z pewnością dzięki tej inwestycji Bydgoszcz zyskała spory fragment przyjaznej dla niechronionych uczestników ruchu przestrzeni publicznej, gdzie został uprzywilejowany przejazd komunikacją zbiorową, a piesi i rowerzyści mają nową, bezpieczną trasę w centrum miasta, skrojoną specjalnie na miarę ich potrzeb. Most sprofilowany pod kątem niezmotoryzowanych pasuje do obszaru śródmiejskiego.

Warto zaznaczyć, że nie jest to jedyna przeprawa dla niezmotoryzowanych. W Bydgoszczy znajduje się ok. 45 mostów i kładek nad Brdą, Kanałem Bydgoskim, odnogą Brdy – Młynówką i pomniejszymi strumieniami. Jedna trzecia z nich to kładki wyłącznie dla pieszych. W Bydgoszczy powstaje również wiadukt tramwajowy nad torami kolejowymi na stacji Bydgoszcz Wschód – poza bezkolizyjną przeprawą ma on zapewnić bezpośrednie przesiadki z peronu (tramwajowego) na peron (kolejowy).

W Krakowie pod koniec sierpnia 2015 r. oddano do użytku wiadukt pieszo-rowerowo-tramwajowy nad torami stacji Kraków Płaszów. Przystanki Krakowskiego Szybkiego Tramwaju połączone są schodami i windami z peronami kolejowymi.

 

Więcej dobrych praktyk w projektowaniu przyjaznej przestrzeni miejskiej można znaleźć na stronie projektu Wszyscy Jesteśmy Pieszymi, który realizuje Stowarzyszenie.

wjp2_

 

Autorem artykułu jest Paweł Górny. Artykuł pierwotnie ukazał się w publikacji „Bezpieczna i zrównoważona mobilność. Sposoby na usprawnienie ruchu w mieście” pod redakcją dr Macieja Sulmickiego, wyd. Stowarzyszenie Zielone Mazowsze, Warszawa 2015, wersja elektroniczna: http://srn.zm.org.pl/download/rzecznik/raport_mdl3-dobre_praktyki.pdf.

Zdjęcia: Paweł Górny, Michał Stróżyński, Mateusz Machel, Dawid Szramke.

Share

About Author

Robert Reimus