Po uruchomieniu w 1963 r. linii „62”, która służyć miała polepszeniu obsługi budowanego właśnie Osiedla Błonie, w Bydgoszczy przez dłuższy czas nie otwierane były nowe linie autobusowe. Wprawdzie w lutym 1965 r. powstała linia „63”, jednak była to tylko zmiana oznaczenia linii „60bis”. Oprócz tego w 1966 r. uruchomiona została linia „57N” – pierwsza w mieście linia nocna. Po rozpoczęciu dostaw pojemnych Jelczy 272MEX, rozpoczęto przedłużanie i wzmacnianie istniejących już linii. I tak „53” dotarło na Błonie, „59” do tartaku przy ul. Przemysłowej, „55” i „60” na Bielawki, a „61” do „Modusa”. Większość linii została wzmocniona, powstawały również warianty „bis”. Nowe, regularne linie nie były jednak uruchamiane aż do 1972 roku.

Zanim zaczniemy opisywanie historii nowej linii „64”, musimy się cofnąć nieco w czasie, do 1969 roku. W czerwcu tego roku rozpoczęto bowiem gruntowny remont torowiska na ul. Dworcowej. Tramwaje z dworca głównego kursowały tylko do ul. Marcinkowskiego. Uruchomiona została wówczas po raz pierwszy linia autobusowa „64” – w relacji Dworzec – 3 Maja (rondo), przez ul. Warszawską, Śniadeckich i Krasińskiego. Funkcjonowała do września.

Linia „64” powróciła rok później, we wrześniu 1970 r., na czas remontu mostu Władysława IV na Kanale Bydgoskim. Młodszym czytelnikom trzeba przypomnieć, że most ten łączył ul. Świerczewskiego (dziś Świętej Trójcy) z Grunwaldzką, a znajdował się mniej więcej tam, gdzie dziś są perony przystanku tramwajowego na rondzie Grunwaldzkim. Autobusy „64” kursowały w relacji: Rondo przy KW PZPR (dziś Jagiellonów) – Staroszkolna, przez Jagiellońską, Czerwonej Armii (dziś Focha), Grottgera, Garbary, Jackowskiego i Grunwaldzką, a w drugą stronę ul. Wrocławską, Nakielską, Świerczewskiego (Świętej Trójcy) i Olszewskiego (Kordeckiego) do Czerwonej Armii (Focha). Remont zakończono w styczniu 1971 r. Tym samym linia „64” została zlikwidowana.

Po swych dwóch tymczasowych odsłonach, linia „64” rozpoczęła regularne kursowanie 17 stycznia 1972 roku, a jej uruchomienie związane było z rozbudową ul. Jagiellońskiej. Linię poprowadzono z Osiedla Błonie. Po jej uruchomieniu likwidacji uległa „52bis”, w ostatnim czasie kursująca na odcinku Broniewskiego – Plac Weyssenhoffa. Początkowo autobusy nowej linii kursowały tylko w godzinach szczytu, jednak od czerwca 1972 roku „64” stała się linią całodzienną. Początkowo linia kursowała w obu kierunkach po ulicy 3 Maja.

1973:

64: OSIEDLE BŁONIE (od Żwirki i Wigury) – Szubińska – Plac Poznański – Poznańska – Wełniany Rynek – Wierzbickiego – Nowy Rynek – Wały Jagiellońskie – Zbożowy Rynek – Bernardyńska – Jagiellońska – Piotrowskiego – Berwińskiego – Szymanowskiego – Chopina – Moniuszki – Skłodowskiej-Curie – Gajowa – BIELAWY

Trasa powrotna: BIELAWY – Gajowa – Skłodowskiej-Curie – Sportowa – Szymanowskiego – Berwińskiego – Piotrowskiego – Jagiellońska – Bernardyńska – Zbożowy Rynek – Długa – Wełniany Rynek – Poznańska – Plac Poznański – Szubińska – OSIEDLE BŁONIE (do Żwirki i Wigury)

1 grudnia 1974 roku linia „64” poprowadzona została do nowej, czynnej do dziś pętli przy ulicy Barwnej na Jarach, zbudowanej w czynie społecznym przez uczniów Zespołu Szkół Mechanicznych, mieszczącego się przy ulicy Słonecznej 19. Do nowej pętli autobusy „64” skierowane zostały od ulicy Szubińskiej, przez: Broniewskiego, Władysława IV i Słoneczną. Przystanki na nowym odcinku znajdowały się tylko w pobliżu skrzyżowania ulic Władysława IV i Jana Ostroroga. Wybudowana pętla funkcjonuje liniowo po dziś dzień.

1975:

64: BARWNA – Słoneczna – Władysława IV – Broniewskiego – Szubińska – Plac Poznański – Poznańska – Wełniany Rynek – Wierzbickiego – Nowy Rynek – Wały Jagiellońskie – Zbożowy Rynek – Bernardyńska – Rondo XXX-lecia – 3 Maja – Markwarta – Berwińskiego – Chopina – Moniuszki – Skłodowskiej-Curie – Gajowa – BIELAWY

Trasa powrotna: BIELAWY – Gajowa – Skłodowskiej-Curie – Sportowa – Berwińskiego – Markwarta – 3 Maja – Rondo XXX-lecia – Bernardyńska – Zbożowy Rynek – Długa – Wełniany Rynek – Poznańska – Plac Poznański – Szubińska – Broniewskiego – Władysława IV – Słoneczna – BARWNA

Przetrasowanie linii na ul. 3 Maja i Markwarta z Piotrowskiego związane było z rozbudową ul. Jagiellońskiej i zamknięciem lewoskrętu z ul. Jagiellońskiej (od nowego ronda XXX-lecia) w ul. Piotrowskiego. W sierpniu 1976 r. otwarto przebudowaną ul. Grudziądzką, która przebita została do Nowego Rynku, co pozwoliło wyeliminować ruch autobusowy z ul. Długiej, w tym linii „64”, która w stronę Błonia kursowała odtąd ul. Poznańską, a w stronę Bielaw ul. Grudziądzką.

Pod koniec lat 70. rozpoczęto z kolei porządkowanie ruchu w pobliżu bazyliki. Otwarto m.in. przebudowaną ul. Ogińskiego, powstałą w miejscu dawnych bocznic kolejowych. W 1977 otwarto przedłużenie ul. Markwarta, czyli dzisiejszą ulicę Sieńki.

W 1979 r. linia „64” w kierunku Bielaw kursowała ulicami: Markwarta – Ogińskiego – Chopina – Moniuszki, natomiast w drugą stronę: Sportowa – Ogińskiego – Berwińskiego – Szymanowskiego – Kopernika – Staszica.

W 1981 roku linię „64” przeznaczono do obsługi nowego, powstającego właśnie osiedla – południowego Szwederowa, i zamiast Wałami Jagiellońskimi poprowadzono ulicami Żwirki i Wigury, Inowrocławską, Brzozową i Kujawską w dół. Z linii zdjęte zostały Jelcze „ogórki”, w ich miejsce pojawiły się nowoczesne „Berliety”.

Kontynuowano reorganizację ruchu w obrębie bazyliki. Pomogło w tym połączenie ul. Moniuszki z Markwarta.

1981:

64: BARWNA – Słoneczna – Władysława IV – Broniewskiego – Żwirki i Wigury – Inowrocławska – Brzozowa – Kujawska – Bernardyńska – rondo XXX-lecia – 3 Maja – Markwarta (z powrotem: al. Ossolińskich – Paderewskiego – Staszica) – Moniuszki – Skłodowskiej-Curie – Gajowa – BIELAWY

4 czerwca 1981 linia „64” opuściła starą pętlę przy ul. Gajowej. Od tej pory kursowała do nowej, wybudowanej przy ul. Morskiej.

W listopadzie 1981 r. na linię „64” wyjechało aż pięć nowiutkich, przegubowych Ikarusów, co stanowiło największą zadysponowaną na jedną linię ilość (tyle samo trafiło na „65”).

W latach 80., szczególnie po przetrasowaniu linii na ul. Inowrocławską i Brzozową, znacznie wzrosło jej znaczenie. Jeszcze w 1981 r. obsługiwana była przez 8 autobusów. W 1983 było to już 14 pojazdów, a w roku 1985 aż 16. W tym czasie (połowa lat 80.) więcej wozów dysponowanych było tylko do obsługi „sześćdziesiątki” (18 sztuk).

1985:

64: BARWNA – Słoneczna – Władysława IV – Broniewskiego – Żwirki i Wigury – Inowrocławska – Brzozowa – Kujawska – Bernardyńska – rondo XXX-lecia – 3 Maja – Markwarta (z powrotem: al. Ossolińskich – Paderewskiego – Staszica) – Moniuszki – Skłodowskiej-Curie – Gajowa – Głowackiego – Kołobrzeska – MORSKA

Zmiana przebiegu linii na Bartodziejach miała miejsce w pierwszej połowie lat 90., pomiędzy 1991 a 1994 rokiem. Z ulicy Gajowej autobusy przeniesione zostały wówczas na ul. Bałtycką. Zmiana ta zapewne miała na celu polepszenie obsługi okolic targowiska, będących centrum tego osiedla. W tym samym czasie kursy w kierunku Barwnej poprowadzono ul. Ogińskiego i przez rondo Wielkopolskie (wcześniej al. Ossolińskich).

1998:

64: BARWNA – Słoneczna – Władysława IV – Broniewskiego – Żwirki i Wigury – Inowrocławska – Brzozowa – Kujawska – Bernardyńska – rondo Jagiellonów – 3 Maja – Markwarta (z powrotem: Ogińskiego – r. Wielkopolskie – Powstańców Wlkp. – Mickiewicza – Paderewskiego – Staszica) – Moniuszki – Skłodowskiej-Curie – Bałtycka – Głowackiego – Kołobrzeska – MORSKA

Kolejna zmiana trasy miała miejsce dopiero w 2011 roku. Od 1 września autobusy jadące w stronę Barwnej skierowane zostały przez al. Ossolińskich, czyli tak jak 20 lat wcześniej.

Ostatnie większe zmiany nastąpiły w styczniu 2016 r., po otwarciu linii tramwajowej do Fordonu. Linia „64” skierowana została wówczas do obsługi rejonu ul. Przemysłowej.

2017:

64: BARWNA – Władysława IV – Broniewskiego – Żwirki i Wigury – Inowrocławska – Brzozowa – Rondo Inowrocławskie – Kujawska – Bernardyńska – 3 Maja – Markwarta – Rondo Ossolińskich (z powrotem: Aleja Ossolińskich – Pl. Weyssenhoffa – Paderewskiego – Staszica) – Sieńki – Moniuszki – Skłodowskiej-Curie – Łęczycka – Fordońska – PRZEMYSŁOWA

Linia „64” niezmiennie komunikuje z resztą miasta bydgoskie Jary. Pełni niezwykle ważną rolę w obsłudze południowego Szwederowa oraz Skrzetuska i Bartodziejów. Jej znaczenie zwiększyło przedłużenie do pętli przy ul. Przemysłowej, dzięki czemu łączy z centrum ten przemysłowo-składowy rejon miasta.

Dariusz Falkowski

fot. Piotr Tomasik, Dawid Szramke

Share

About Author

Dariusz Falkowski