Na początku lat 60., wśród głosów mieszkańców niezadowolonych z funkcjonowania bydgoskiego MPK, dominowali szwederowianie. Jedynymi połączeniami w zasięgu ich osiedla były linie „5” z ul. Gwardii Ludowej (Skorupki) oraz „3” z ul. Kujawskiej. Wreszcie bydgoskie MPK wysłuchało próśb mieszkańców Szwederowa i 1 stycznia 1961 roku uruchomiło nową linię autobusową nr 11.

Poprowadzona została od ulicy Kossaka, przez ulicę Piękną, Szubińską, Olszewskiego (Kordeckiego), Grunwaldzką, Jackowskiego, Garbary, Królowej Jadwigi i Dworcową do Dworca Głównego. Trasę nowej linii zmieniono jednak już na początku kwietnia, gdy „jedenastkę” skierowano w stronę Szwederowa przez Plac Poznański, ulicę Stromą, Gwardii Ludowej, Jordanowską i Bielicką.

3641 2a

W lutym 1962 roku, dzięki przedłużeniu kursującej wcześniej na trasie Szwederowo – Dworzec PKP linii „11”, pierwsze połączenie komunikacyjne od 1939 roku otrzymało Bocianowo. Autobusy skierowano ulicami Fredry, Hanki Sawickiej (Mazowiecką) i Pomorską. W drugą stronę linię wytrasowano ulicami Hetmańską i Sobieskiego do Dworcowej. Nowe przystanki wyznaczono przy skrzyżowaniu ulicy Hanki Sawickiej (Mazowieckiej) z Sienkiewicza i Pomorską, a w kierunku Szwederowa na rogu ulic Hetmańskiej i Sienkiewicza oraz Sobieskiego i Dworcowej. Autobusy kursowały co 9 minut.

W listopadzie 1962 roku linię „11” przemianowano na „61”.

1965:

BIELICKA – Fornalskiej – Żuławy – Stroma – Pl. Poznański – Olszewskiego – Świerczewskiego – Jackowskiego – Garbary – Królowej Jadwigi – Śniadeckich – Plac Piastowski – Sowińskiego – Sawickiej – POMORSKA

Fornalskiej to dzisiejsza ul. Leszczyńskiego, Olszewskiego to Kordeckiego, Świerczewskiego – Świętej Trójcy a Sawickiej – Mazowiecka.

3677

Wkrótce na ul. Sawickiej oraz Hetmańskiej i Świętojańskiej wprowadzono ruch jednokierunkowy. Sawickiej w stronę Alej 1 Maja (Gdańskiej), natomiast Hetmańską w kierunku Dworcowej. Od tego momentu linia „61” w kierunku Bielickiej kursowała wyżej wymienionymi ulicami. Zmiany miały miejsce również na Poznańskim Przedmieściu. Linię „61” w kierunku Pomorskiej skierowano ul. Chwytowo do Świerczewskiego. W stronę Bielickiej autobusy jeździły tak jak dawniej, czyli ulicą Olszewskiego.

Układ komunikacji w południowo-zachodnim Śródmieściu, wg stanu na rok 1967, prezentujemy na poniższym schemacie:

zachodnieśródmieście1967

Wg ówczesnych planów miasta przystanek końcowy na Szwederowie znajdował się przy skrzyżowaniu ulic: Brzozowej, Czackiego, Bielickiej i Inowrocławskiej. Na Bocianowie z kolei przy skrzyżowaniu ulicy Pomorskiej i Hetmańskiej.

16 grudnia 1970 roku kursy szczytowe linii „61” przedłużone zostały do ulicy Lenartowicza, gdzie znajdowała się siedziba firmy odzieżowej „Modus”. Przystanek końcowy znajdował się przy skrzyżowaniu ulic Lenartowicza i Konopnickiej. Warto dodać, że odcinek dzisiejszej ul. Konopnickiej od Brzozowej nosił wówczas nazwę Lenartowicza. W tym samym czasie, w związku z budową hotelu „Brda”, linię „61” wycofano z ul. Śniadeckich i Placu Piastowskiego, kierując ją ul. Fredry w stronę ul. Sawickiej.

31.12.1972:

61: POMORSKA – Hetmańska – Sobieskiego – Dworcowa – Królowej Jadwigi – Garbary – Jackowskiego – Świerczewskiego – Olszewskiego – Pl. Poznański – Stroma – Żuławy – Fornalskiej – BIELICKA (w godz. szczytu dalej ul. Lenartowicza do Modusa). Trasa powrotna: Fornalskiej – Żuławy – Stroma – Pl. Poznański – Chwytowo – Świerczewskiego – Jackowskiego – Garbary – Królowej Jadwigi – Fredry – Sawickiej – POMORSKA

W celu usprawnienia komunikacji w rejonie ul. Powstańców Wielkopolskich, Miejskie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne z dniem 1 lutego 1973 r. przedłużyło linie autobusową nr „61” z ul. Hanki Sawickiej (Mazowieckiej) do ul. Gajowej (Baza Transportowa Poczty Polskiej i pętla linii „60”). Przystanki na tym odcinku zlokalizowano tak jak na trasie autobusów linii nr „60”. Usprawniono w ten sposób komunikację z Bartodziejami, gdzie do użytku oddano właśnie tzw. „mrówkowiec”.

3751

Od 1 lutego 1975 r. doczekał się wreszcie realizacji postulat mieszkańców Szwederowa i zakładów odzieżowych „Modus” i linia nr „61”, która do tej pory dojeżdżała tam tylko w godzinach szczytu, zaczęła tam kończyć bieg przez cały dzień.

11 lutego 1975 r. uruchomiono połączenie ul. Królowej Jadwigi z ul. Czerwonej Armii w miejscu wyburzonych kamienic, co pozwoliło na wyłączenie z ruchu autobusowego ciasnych ulic Garbary i Jackowskiego.

26 sierpnia 1976 r. otwarto nową ulicę Grudziądzką wraz z przebiciem do Nowego Rynku. Autobusy linii „61” jadące w kierunku Gajowej kursowały od tej pory ul. Grudziądzką aż do Nowego Rynku, gdzie nawracały w ul. Wierzbickiego, następnie skręcając z Poznańskiej w Świerczewskiego docierały ul. Olszewskiego do ul. Królowej Jadwigi. W kierunku Szwederowa w podobny sposób nawracały na rondzie Grunwaldzkim.

1977:

61: BIELAWY – Gajowa – Powstańców Wlkp. – Pl. Weyssenhoffa – Al. Mickiewicza – Świętojańska – Hetmańska – Sobieskiego – Dworcowa (z powrotem: Fredry – Sawickiej – Pomorska – Cieszkowskiego – Al. Maja) – Królowej Jadwigi – Czerwonej Armii – rondo Grunwaldzkie – Czerwonej Armii – Olszewskiego – Pl. Poznański (z powrotem: Grudziądzka – Nowy Rynek – Wierzbickiego – Poznańska – Świerczewskiego – Olszewskiego) – Stroma – Żuławy – Fornalskiej – Bielicka – Brzozowa – Lenartowicza – UGORY

W styczniu 1981 r. linia nr „61” została skrócona do odcinka: „Modus” – Dworzec PKP.

3722

1981:

61: DWORZEC GŁÓWNY PKP – Dworcowa (z powrotem: Fredry – Warszawska) – Królowej Jadwigi – rondo Grunwaldzkie – Olszewskiego – Pl. Poznański (z powrotem: Grudziądzka – Nowy Rynek – Wierzbickiego – Poznańska – Świerczewskiego – Buczka) – Stroma – Żuławy – Fornalskiej – Bielicka – Konopnickiej – UGORY

Ul. Buczka to dzisiejsza ul. Czartoryskiego. Jak widzimy dawny odcinek ul. Lenartowicza uzyskał już miano Konopnickiej. Początkowy przystanek usytuowano w okolicy dworca PKP – na ul. Zygmunta Augusta między ulicami Warszawska i Dworcową. Tym samym likwidacji uległ przystanek przy ul. Sobieskiego.

3660 5

W lipcu 1987 r. otwarto dwujezdniową ul. Kruszwicką, co pozwoliło wyłączyć z ruchu autobusowego wąskie gardła ulic: Świerczewskiego, Olszewskiego i Buczka.

1988:

61: DWORZEC GŁÓWNY PKP – Dworcowa (z powrotem: Fredry – Warszawska – Zygmunta Augusta) – Królowej Jadwigi – Czerwonej Armii – rondo Grunwaldzkie – Kruszwicka – Plac Poznański – Stroma – Żuławy – Fornalskiej – Bielicka – Konopnickiej – UGORY

W tym czasie linię „61” obsługiwało 8 autobusów.

10 października 1991 roku, po otwarciu ronda Kujawskiego wraz z nowym odcinkiem trasy Kapuściska – Szwederowo (Solskiego, Wojska Polskiego), linię „61” przedłużono od ul. Konopnickiej („Modusu”) do ul. Wojska Polskiego, z nową pętlą ulokowaną obok kościoła, w miejscu w którym dzisiaj zaczyna się Trasa Uniwersytecka.

3712 2

1994:

61: DWORZEC BYDGOSZCZ GŁÓWNA – Dworcowa (z powrotem: Fredry – Warszawska) – Królowej Jadwigi – Focha – rondo Grunwaldzkie – Kruszwicka – Pl. Poznański – Stroma – Żuławy – Leszczyńskiego – Bielicka – Solskiego – WOJSKA POLSKIEGO

Od tego momentu, przez blisko 20 lat, trasa linii „61” nie ulegała zmianom.

Z początkiem roku szkolnego 2010/2011 linia „61” została przedłużona. Od tej pory autobusy kursowały od dworca PKP, ulicą Dworcową, Królowej Jadwigi, Marszałka Focha, Kruszwicką, przez Plac Poznański, Stromą, Leszczyńskiego, Bielicką, Solskiego, przez Rondo Kujawskie, ulicę Kujawską, Jana Pawła II, Glinki, Cmentarną, Dobrzyńską i Wąbrzeską, gdzie znajdowała się nowa pętla. Autobusy z numerem „61” opuściły więc pętlę na Wzgórzu Wolności obok kościoła. Jednak taki przebieg linii nie funkcjonował zbyt długo. Już kwietniu 2011 r. jej przebieg włączony został w strukturę linii „79”, wcześniej kursującej w dwóch wariantach: Kapuściska – Dworzec PKP przez Piękną oraz Kapuściska – Dworzec PKP przez Stromą.

Linia „61” powróciła 1 maja 2014 roku w następującej relacji:

GARBARY – Focha – Rondo Grunwaldzkie – Kruszwicka – Plac Poznański – Stroma – Skorupki – Ugory – Solskiego – Wojska Polskiego – Baczyńskiego (powrót: Łukasiewicza) – ŁUKASIEWICZA

img087

W zamian zlikwidowany został wariant „79S”. Przebieg uwzględnił trasowanie linii ulicami, po których dotychczas nie kursowała komunikacja miejska, tj. ul. Baczyńskiego, Ugory oraz Skorupki na odcinku od Stromej do Nowodworskiej. Zdecydowanie poprawiło to obsługę komunikacyjną północnej części osiedla Kapuściska, jak również północnego Szwederowa. Z okazji uruchomienia nowej linii autobusowej nr 61 (Garbary – Łukasiewicza), Rada Osiedla Kapuściska zorganizowała osiedlowy festyn w rejonie przystanku początkowego przy ul. Łukasiewicza. ZDMiKP uruchomił z tej okazji specjalne kursy linii autobusowej nr 61 obsługiwane taborem zabytkowym (Ikarus 280.70E #2851, Jelcz M11 #2641).

Kolejne zmiany w układzie linii „61” nastąpiły w związku z otwarciem nowej linii tramwajowej do Fordonu, 16 stycznia 2016 roku. Jej obecny przebieg jest następujący:

2017:

REKINOWA – Kolbego – Grunwaldzka – rondo Grunwaldzkie – Garbary – rondo Grunwaldzkie – Kruszwicka – Plac Poznański – Stroma – Skorupki – Ugory – Solskiego – KAPUŚCISKA – Chemiczna – MOKRA

W wydzielonych kursach linia „61” obsługuje więc pętlę przy ul. Mokrej i „Eurogaz”. Łączy Osową Górę, Czyżkówko i Okole z zachodnim Śródmieściem, Szwederowem, Wzgórzem Wolności, Wyżynami i Kapuściskami. Linia zyskała obecnie na znaczeniu łącząc najbardziej oddalone części miasta, obsługując dodatkowo skomunikowany z liniami tramwajowymi węzeł Garbary. Odcinek pomiędzy Kapuściskami a Rekinową pokonuje w około 45 minut.

Dariusz Falkowski

zdjęcia: Piotr Tomasik

Share

About Author

Dariusz Falkowski