Projekty — 20 grudnia 2011

W związku z planowanym remontem mostu Sulimy – Kamińskiego oraz przywróceniem klasycznego wyglądu z początku XX wieku, Stowarzyszenie na rzecz Rozwoju Transportu Publicznego pragnie zwrócić uwagę na korzyści płynące z pozostawienia na moście fragmentu tramwajowego torowiska.

Przejeżdżający po moście elektryczny tramwaj, ukazany na tle Placu Teatralnego lub nieistniejących już kamienic na Długiej – taki obraz utrwalony został na wielu znanych widokówkach ukazujących piękno tamtej, przedwojennej Bydgoszczy. To właśnie torowisko tramwajowe, obok latarń czy stylizowanych balustrad było zawsze charakterystycznym elementem mostu. Uważamy zatem, że nieuwzględnienie w projekcie modernizacji przeprawy pozostawienia na swoim miejscu torowiska tramwajowego byłoby dużą niekonsekwencją w wystylizowaniu mostu na przełom XIX/XX wieku.

Warto nadmienić, że pozostawione po ostatecznym zamknięciu trasy tramwajowej przez Stare Miasto w 1974 roku torowisko pełni również funkcję poznawczą. Wielu turystów, jak i nawet bydgoszczan dopiero po przejściu mostem dowiaduje się o funkcjonowaniu niegdyś w tym miejscu trakcji tramwajowej. Po usunięciu tak ważnego elementu mostu z pewnością wielu młodych mieszkańców miasta zapomni o historii tego pięknego fragmentu Bydgoszczy i niezwykłej roli, którą spełniał w tym miejscu przez ponad osiemdziesiąt lat tramwaj.

Nawiązać można również w tym miejscu do sąsiedniego Torunia, gdzie tor tramwajowy pozostawiono pod sławnym Łukiem Cezara. Między szynami umiejscowiona została również pamiątkowa tabliczka. Podobną można by przecież niewielkim kosztem zamontować w przyszłości także na naszym moście Sulimy – Kamińskiego, dzięki czemu pewien fragment historii Naszego Miasta i historii bydgoskich tramwajów ocalony by został od zapomnienia.

 

Rys historyczny

Torowisko tramwajowe w ciągu ulicy Mostowej, na całej jej długości – od Starego Rynku do Placu Teatralnego powstało jako fragment pierwszej linii tramwaju konnego. Pierwszy tramwaj konny przejechał tą trasą 18 maja 1888 roku, przywitany przez bydgoszczan z ogromną radością. Linia prowadziła z dworca kolejowego na Zbożowy Rynek. W 1892 roku uruchomiona została druga linia, również poprowadzona przez ówczesny Most Gdański. Do roku gdy w 1901 roku powstała trasa na Wilczak, była to jedyna tramwajowa przeprawa w Bydgoszczy. Wcześniej, bo w 1896 roku uruchomiona została trakcja elektryczna. Tramwaje kursowały wówczas na dwóch trasach:

  • dworzec kolejowy – Zbożowy Rynek
  • ulica Gdańska – ulica Poznańska

W roku 1902 do użytku oddano nowy, wyższy i bardziej nowoczesny most w tym miejscu, nazwany Mostem Teatralnym. Po położonym na nim podwójnym torowisku wciąż biegły dwie linie tramwaju elektrycznego, natomiast Plac Teatralny był centralnym węzłem całej sieci i punktem przesiadkowym dla wszystkich linii przez następne pięćdziesiąt lat. Tuż przed wybuchem II wojny światowej trasą przez most kursowały aż trzy linie: „A”, „B” i „D”.

Dwukrotnie niszczony w 1939 i 1945 roku most był stosunkowo szybko naprawiany i udostępniany dla ruchu szynowego. Wciąż był przecież najważniejszym fragmentem bydgoskiej sieci. Było tak aż do uruchomienia w 1953 roku linii „Brda”, kiedy to centralnym węzłem stała się pętla przy Babiej Wsi, a zupełnie nowe torowisko położone zostało na pobliskim moście Bernardyńskim.
Mimo to przez most Teatralny kursowała wciąż linia nr 1 (dawna „A”), łącząca Dworzec PKP z Okolem, a niedługo później do „jedynki” dołączyła również „szóstka” z Łęgnowa. W 1955 roku na trasę tą poprowadzono znów trzecią linię, kursująca na trasie Osiedle Leśne – Ulica Długa „dziesiątkę”, wkrótce zamienioną na łączącą Stare Miasto z Bielawkami linię nr 2.

W maju 1960 roku rozpoczęto budowę nowego, szerokiego mostu Teatralnego z podwójnym torowiskiem tramwajowym, wraz z przebudową całego węzła przy dzisiejszym Placu Teatralnym (wówczas Zjednoczenia). Na nowy most czerwone wozy linii „2” (Bielawki – Okole) oraz „6” (Stary Rynek – Łęgnowo) pierwszy raz wjechały w dzień państwowego święta – 22 lipca 1962 roku. Kolejna zmiana tras nastąpiła w 1964 roku, gdy na most powróciła popularna „jedynka”. Z tego odcinka torów wycofano jednak „szóstkę”, a później również „dwójkę”. Pozostała tak więc tylko „jedynka” W kwietniu 1969 roku ruch tramwajowy na Starym Mieście został zamknięty. Ostatnia linia kursująca po moście Staromiejskim, „jedynka”, została zawieszona.

Ostatni raz czerwone wozy po moście Staromiejskim pomknęły w czerwcu 1974 roku, gdy trwał ostatni etap budowy ronda XXX- lecia (dziś Jagiellonów) i konieczny był objazd. Ulicą Mostową kursowały wówczas pojazdy prawie wszystkich bydgoskich linii: 1, 2, 3, 5, 6, 8 i 10. Po 18 czerwca 1974 torowiska we wschodniej części Starego Miasta zostały rozebrane lub zalane asfaltem.

 

Pismo o treści zaprezentowanej powyżej zostało wysłane do:

  • Prezydent Miasta Bydgoszczy
  • Zarząd Dróg Miejskich i Komunikacji Publicznej
  • Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy
  • Komisja Gospodarki Przestrzennej Rady Miasta
  • Stowarzyszenie Projekt Bydgoszcz
   

Tekst: Dariusz Falkowski

Share

About Author

Robert Reimus